Rapport Novatec

Rapport Novatec

Voorzitter dames en heren,

De VVD fractie heeft kennis genomen van het pro facto rapport over het drama Barsema.

De VVD fractie (evenals overigens andere fracties in deze raad) heeft altijd kritisch gestaan ten opzichte van het beleid van Novatec. Dat werd wel eens door sommigen gezien als asociaal, maar is juist sociaal. Mensen helpen die zich niet zelf kunnen redden staat ook bij ons hoog in het vaandel. Juist daarom is een kritische houding noodzakelijk. Het is immers gemeenschapsgeld wat door onze burgers moet worden opgebracht en wij hebben de dure plicht dat ook te besteden aan de mensen en de doelen waarvoor het bestemd is.

Het rapport geeft een tamelijk ontluisterend beeld van de gang van zaken bij Novatec. Dat begint met een rapport van Acera (wat door de audit commissie van de raad van de gemeente Marum boven water is gehaald). Daar zit de eerste en naar de mening van onze fractie grootste fout in het hele verhaal. Het rapport heeft grote twijfels over de haalbaarheid van de joint venture Novatec/Barsema maar de conclusie is positief. Een typisch voorbeeld van wiens brood men eet wiens taal men spreekt. Zowel de directie als het bestuur hebben hier veel te weinig kritisch naar gekeken. Deze raad heeft een onderzoek laten uitvoeren door Deloitte wat aangeeft dat met de bekende gegevens deze onderneming nooit had mogen worden opgestart en eigenlijk gedoemd was te mislukken.

Vervolgens wordt er direct een fors verlies geleden en verzuimt het bestuur de stekker uit de onderneming te trekken. Sterker nog, men gaat investeren in een kansloze onderneming en noemt dat vervolgens crisismodel. Indien het bestuur op het juiste moment de stekker eruit had getrokken was het verlies beperkt gebleven tot 1 mln in plaats van uiteindelijk ca. 3 mln. 

Het handelen van het bestuur en de directie kan aangemerkt worden als wishfull thinking. Misschien wordt het morgen beter maar het werd toch nooit goed. Bij dit soort investeringen zou geen enkele bank bereid zijn geweest geld te geven maar de melkkoe Novatec stak voortdurend geld in de kansloze onderneming. Uiteraard allemaal met de beste bedoelingen maar een en ander getuigt toch van een volstrekte onbekwaamheid zowel bij directie als bestuurders. Waarom niet een keer een externe deskundige ernaar laten kijken of een onafhankelijk accountant om zijn oordeel vragen? Zowel de directie als het bestuur hadden hier gebruik van kunnen maken.

Uiteraard twijfelen wij niet aan de goede bedoelingen van iedereen alleen hebben wij het idee dat de uiteindelijke doelstelling van Novatec behoorlijk uit het oog verloren is.

Dames en heren, na de presentatie van het rapport komt het bestuur met een reactie. Onze fractie betreurt de toonzetting en inhoud van deze brief. De brief bevestigd de houding van het bestuur in het hele proces, afwachtend en niet doortastend. Kennelijk is het nemen van besluiten voor het bestuur een probleem. Ook vinden wij het jammer dat het bestuur toch weer enige afstand neemt van de conclusies in het rapport. In de week van de bestuursbrief treedt dan ook nog een wethouder van Grootegast af die eerder diezelfde week zonder voorbehoud akkoord was gegaan met de inhoud van de brief. Dit alles geeft toch geen stabiele indruk van het bestuur.

Wie is er nu verantwoordelijk voor deze gang van zaken? Deze vraag is makkelijker te stellen dan te beantwoorden. Het is minimaal een gedeelde verantwoordelijkheid. Zowel directie, bestuur en gemeenteraden hebben hier hun eigen verantwoordelijkheid en rol in. Over de rollen van zowel directie als bestuur heb ik al wat gezegd. Ook de raden (met uitzondering van deze raad overigens) zijn nooit kritisch geweest en hebben alles voor zoete koek geslikt kennelijk om te voorkomen dat je voor niet sociaal zou worden aangezien.

Wat moeten we hiervan voor de toekomst leren? Het toezicht op dit soort megabedrijven moet uit de politieke sfeer worden gehaald. Ik zou daarbij pleiten voor een onafhankelijk raad van commissarissen en een gezamenlijke audit commissie voor de technische zaken. 

Over de rol van onze wethouder zijn wij als fractie minder kritisch. Deze wethouder is naar ons als raad altijd zeer open geweest. Van alle raden waren wij altijd als eerste op de hoogte van alles. De wethouder heeft zich daarbij ook kwetsbaar opgesteld en ons ook aan de hand meegenomen in het proces.  Wij hebben en houden dan ook vertrouwen in onze wethouder.

Namens de VVD fractie,
Harry Stomphorst